De industrie in het Noordzeekanaalgebied werkt aan de verduurzaming van hun productieprocessen en wil de CO2-uitstoot verminderen. Het NZKG bestuursplatform heeft alle projecten die het verduurzamen van de industrie in het NZKG mogelijk gaan maken, beschreven in de Cluster Energie Strategie (CES) NZKG.

Ook Athos is als project opgenomen in deze Cluster Energie Strategie. En wij trekken dan ook samen op met het NZKG in het vervolgtraject. Hieronder leest u het volledige nieuwsbericht dat het NZKG hierover publiceerde. 

Noordzeekanaalgebied op weg naar duurzame en circulaire industrie

De industrie in het Noordzeekanaalgebied (NZKG) tussen IJmuiden en Amsterdam werkt aan het verduurzamen van haar productieprocessen. Bedrijven ontwikkelen plannen om van fossiele brandstoffen over te stappen op duurzame energievoorziening. Daarvoor is niet alleen meer duurzame elektriciteit in het gebied nodig, maar ook waterstof (voor productieprocessen met hoge temperatuur), warmte en stoom. Om de afgesproken klimaatdoelen voor 2030 te halen, is de afvang en opslag van CO2 een noodzakelijke tussenoplossing. De projecten die het verduurzamen van de industrie in het NZKG mogelijk gaan maken, zijn beschreven in de Cluster Energie Strategie (CES) NZKG. Deze wordt tweejaarlijks geüpdatet om actuele ontwikkelingen mee te nemen. Zo loopt er nu een haalbaarheidsstudie naar een alternatief voor de verduurzaming van Tata Steel, waarin wordt onderzocht of versneld overgestapt kan worden op waterstof.

Afspraken Klimaatakkoord
In het Klimaatakkoord zijn afspraken gemaakt over het terugdringen van de CO2 uitstoot. De ambitie van de industrie in het NZKG is om in 2030 de CO2-uitstoot met de helft te verminderen en in 2050 volledig CO2-neutraal en circulair te zijn. Daarnaast is het gezonder maken van de leefomgeving in het NZKG van groot belang. De verduurzamingsmaatregelen die het bedrijfsleven in de regio willen nemen dienen dan ook verschillende doelen: het terugdringen van de CO2-uitstoot, het gezonder maken van de leefomgeving en het bieden van duurzame energie voor de bebouwde omgeving en mobiliteit. Daarmee ontstaan ook kansen voor nieuwe groene en circulaire bedrijvigheid in het NZKG.

De NZKG ambitie visual aan de rechterkant van de pagina kunt u hier op groot formaat bekijken.

Uitbreiding energienetwerken en aanlanding windmolens op zee
Voldoende groene energie en infrastructuur om de energie te transporteren, zijn noodzakelijk voor verduurzaming van de industrie. Voor het NZKG zijn met name de volgende ontwikkelingen urgent en van groot belang:

  • Aanlanding van de energie van windmolens op zee en aansluiting op het landelijke elektriciteitsnet
  • Uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnetwerk (verkenning 150/380 kV stations rond Westpoort, Velsen en tussen Beverwijk (ten zuiden van het Noordzeekanaal) en Vijfhuizen)
  • Ontwikkeling van een leidingennetwerk voor waterstof
  • Aanleg warmte/stoomnetwerk
  • CO2-afvang en –opslag in lege olie- en gasvelden op de Noordzee (inclusief transport via buisleidingen)

Voor het transport van waterstof kunnen doorgaans bestaande gasleidingen worden gebruikt en moeten deels nieuwe leidingen worden aangelegd. Daarnaast is er ruimte nodig voor waterstofproductie. Het gaat een aantal jaar duren voordat er genoeg groene elektriciteit en waterstof is om alle bedrijven te verduurzamen.

Ook het elektriciteitsnetwerk in het Noordzeekanaalgebied (bestaande uit transformatorstations en boven- en ondergrondse leidingen en kabels) moet worden uitgebreid. Voor het gebruik van de restwarmte van de industrie wordt een warmte/stoom netwerk aangelegd. Op deze manier kunnen woningen worden verwarmd als zij van het gas af gaan.

CO2-opslag in lege gasvelden onder de Noordzee is een tussenoplossing om nu CO2-uitstoot in de lucht te voorkomen, terwijl er gewerkt wordt aan een lange termijn oplossing in de vorm van CO2-vrije productie.

Uniek gebied
Het Noordzeekanaalgebied is een uniek gebied, waar veel verschillende functies naast elkaar bestaan. Het is één van de zes grote industrieclusters van Nederland. Met haar ligging aan de kust heeft het NZKG een internationaal concurrerende zeehaven en grote windparken op zee nabij. Tegelijkertijd is het een stedelijk gebied, waar ruimte wordt geboden aan toekomstige woningbouw, bereikbaarheid, natuur, recreatie en andere ontwikkelingen. Het is een uitdaging om te midden van al deze functies en ontwikkelingen de energietransitie te realiseren en ruimte te vinden voor de benodigde energie-infrastructuur.

Vervolgtraject
Hoe de hierboven genoemde plannen er precies uit gaan zien en wat dat betekent voor de omgeving, wordt nog verder uitgewerkt. Dit najaar gaan we graag in gesprek met de omgeving. Informatie over de specifieke datum en locatie volgt via www.noordzeekanaalgebied.nl. Hier vindt u ook het laatste nieuws over ontwikkelingen rondom de energietransitie. Tussentijdse vragen kunt u altijd stellen via info@noordzeekanaalgebied.nl.

Na afronding van de feasibility fase eind vorig jaar heeft Athos een aantal concept studies uitgevoerd welke begin tweede kwartaal 2021 in een pre-FEED fase verder vervolgd gaan worden. 

Daarvoor is een Request For Information gepubliceerd om partijen te interesseren voor deelname aan de aanbesteding van de engineering werkzaamheden van de pre-FEED en de FEED fase.

Engineeringpartijen kunnen tot 3 december 2020 hun interesse kenbaar maken voor bijdragen op het gebied van onderzoek en engineering voor compressie en transport van CObinnen het Athos-systeem. Daarna volgt een zogenaamd Request for Proposal, waarbij geïnteresseerde partijen een concreet voorstel kunnen indienen.

Hiermee breekt een volgende fase voor het project aan. In 2023 hoopt Athos een definitieve investeringskeuze te kunnen maken, waarna met de bouw van het systeem kan worden begonnen.

Het projectteam van Athos is verheugd over de voordracht voor de CEF (Connecting Europe Facility) subsidie van circa 15 mln Euro. Door de Europese Commissie is een voordrachtlijst ter goedkeuring aan het Europese Parlement gestuurd met projecten die in aanmerking komen voor subsidie. Athos heeft deze subsidie aangevraagd voor de werkzaamheden om te komen tot een technisch concept van de CO2-infrastructuur in het Noordzeekanaalgebied. 

Het subsidiebedrag wil Athos besteden aan de werkzaamheden en studies voor het ontwerpen en ontwikkelen van de infrastructuur (de zogenaamde FEED fase). Deze werkzaamheden zijn er op gericht om tot een Final Investment Decision te komen in 2023. Athos levert een essentiële bijdrage aan de Nederlandse CO2-reductie en verwacht vanaf 2026 operationeel te zijn. 

Volgende stap
Om voor de CEF subsidie in aanmerking te komen, heeft Athos begin dit jaar al de status van ‘Project of Common interest’ gekregen. Met een plek op deze voordrachtlijst is de kans groot dat Athos de subsidie ook verleend krijgt. Laatste stap in het proces is de goedkeuring door het Europees Parlement.  

Per 1 mei 2020 is Egbert Vrijen aangesteld als projectdirecteur van het project Athos. Athos is het gezamenlijke project van Gasunie, EBN, Port of Amsterdam en Tata Steel, gericht op afvang, transport, opslag en hergebruik van CO2 in de Noordzeekanaalregio.

Egbert Vrijen

Egbert Vrijen is aangetrokken om fulltime leiding te geven aan het project. Hij volgt Thijs de Vries op, die zich weer volledig gaat focussen op zijn rol als Programmamanager CCUS bij Gasunie New Energy.

Vrijen heeft 20 jaar ervaring in de kapitaalintensieve industrie, met name in de energiewereld. Hij gaf veelal leiding aan grootschalige projecten. Zijn vorige aanstelling was bij Bluewater Energy Services, waar hij leiding gaf aan de afdeling Tender Management & Estimating.  Daarvoor was hij projectmanager energietransitie bij Stadsverwarming Purmerend.

Op het moment dat Vrijen de projectleiding op zich neemt, bevindt Athos zich – na het afronden van de haalbaarheidsstudie- in een fase van nader onderzoek naar opslaglocaties, benodigde systemen, tracés en infrastructuur. Afgevangen CO2 kan deels worden hergebruikt in producten of processen, het overige deel zal het worden opgeslagen in lege olie- en gasvelden onder de Noordzee.  Doel is om door middel van CO2-hergebruik en -opslag  op termijn van enkele jaren de CO2-uitstoot substantieel te verlagen. Aangezien CCUS een van de weinige manieren is waarmee de industrie op korte termijn grote hoeveelheden CO2 tegen relatief lage kosten kan reduceren, is Athos een belangrijk onderdeel in het behalen van de doelen van het Nederlandse Klimaatakkoord.

Athos, het gezamenlijke project van Gasunie, EBN, Port of Amsterdam en Tata Steel gericht op afvang, transport, opslag en hergebruik van CO2 in de Noordzeekanaalregio, heeft in november 2019 een uitvraag gedaan naar mogelijk geïnteresseerde klanten en CO2-opslagpartners. Hierop is een ruim voldoende aantal reacties gekomen. 

Uit de haalbaarheidsstudie voor Athos bleek dat er geen technische belemmeringen zijn voor afvang, hergebruik en opslag van CO2. Vervolgens heeft de projectorganisatie de interesse van partijen voor deelname aan het project gepolst. Dit is gebeurd via twee verschillende uitvragen. 

De Request for Information (RFI) betrof de uitvraag om informatie aan te leveren over geschikte locaties voor CO2-opslag onder de Nederlandse Noordzee op 3 tot 5 km diepte en het leveren 
van diensten daarin. 

De verschillende reacties bieden voor Athos een positief perspectief voor de uitwerking van het CCUS-project en de vervolgstudies ten aanzien van de opslaglocaties.   

Bij de Expression of Interest (EoI) ging het om de uitvraag welke partijen gebruik zouden willen maken van het geplande CO2 transport- en opslagnetwerk. Hierop hebben zowel partijen gereageerd die CO2 willen leveren voor opslag, als ook partijen die CO2 willen afnemen voor gebruik. 

De projectorganisatie van Athos is erg tevreden over het groot aantal reacties en zal deze betrekken bij de verdere onderzoeksfase, die momenteel loopt. Tijdens deze fase worden diverse opties voor opslaglocaties, infrastructuur en verbindingen nader onderzocht.

CO2-opslag en -hergebruik is een van de weinige manieren waarmee de industrie op korte termijn grote hoeveelheden CO2 tegen relatief lage kosten kan reduceren. CCUS is daarom een belangrijk onderdeel in het behalen van de doelen van het Nederlandse Klimaatakkoord. Athos kan hier een belangrijke bijdrage aan leveren.

Gasunie, EBN, Port of Amsterdam en Tata Steel werken, onder noemer Athos, samen aan de uitwerking van een CCUS-project in het Noordzeekanaalgebied. Onlangs hebben de partijen een haalbaarheidsstudie afgerond en aangekondigd diverse vervolgstudies uit te gaan voeren. Daarvoor nodigt Athos nu partijen uit om hun interesse in het CCUS-project kenbaar te maken.

Expression of Interest

Om meer inzicht te krijgen in welke bedrijven serieus geïnteresseerd zijn om gebruik te maken van  het geplande CO2-transport- en opslagnetwerk is een Expression of Interest-proces (EoI) gestart.
Bedrijven die hun afgevangen COwillen aanleveren en bedrijven die COwillen afnemen voor hergebruik, worden van harte uitgenodigd om deel te nemen.
In de Expression of Interest zijn vragen opgenomen omtrent timing en volume van de aan te leveren of af te nemen CO2. Een meer gedetailleerde vragenlijst zal worden verstrekt nadat een wederzijds belang is vastgesteld. Ook wordt een Non Disclosure Agreement (NDA) afgesloten met bedrijven die de gedetailleerde vragenlijst invullen. Voor aanmelding, klik hier.

Tata Steel IJmuiden N.V. is consortiumpartner en potentiële gebruiker van het geplande netwerk. Tata zal daarom geen toegang hebben tot de informatie verstrekt door andere potentiële gebruikers en geen partij zijn bij een dergelijke NDA.

Deelname aan het Expression of Interest verzoek schept geen verplichting of rechten. De EoI staat open tot 31 december van dit jaar en na sluiting van de termijn zal Athos alle verzamelde informatie bestuderen en verwerken. Alle informatie wordt vertrouwelijk behandeld.

Mocht u inhoudelijke vragen hebben over de EoI, neem dan contact op met Dewi Wieringa.   

Informatieverzoek voor CO2-opslaglocaties

Om meer informatie & inzicht te krijgen in geschikte locaties voor CO2-opslag onder de Nederlandse Noordzee op 3 tot 5 km diepte en welke bedrijven daarin diensten kunnen, en mogelijk zouden willen leveren, is een zogenaamde Request for Information (RfI) gepubliceerd. De uitvraag om informatie aan te leveren, richt zich met name op ervaren bedrijven uit de olie & gassector, maar Athos nodigt iedere partij die hierover nuttige informatie kan aanleveren, van harte uit om deze in te sturen.
De RfI staat open tot 31 december van dit jaar en is gepubliceerd op het daarvoor bestemde Negometrix

Deelname aan het informatieverzoek schept geen enkele verplichting of rechten. Na sluiting van de termijn zullen EBN en Gasunie alle verzamelde informatie bestuderen en verwerken. Alle informatie wordt vertrouwelijk behandeld.

Naar verwachting wordt in een latere fase een Request voor Proposal verstuurd.

Mocht u inhoudelijke vragen hebben over de RfI, neem dan contact op met Ferhat Yavuz.

Gasunie, EBN, Port of Amsterdam en Tata Steel, hebben een haalbaarheidsstudie naar afvang, transport, opslagen hergebruik van CO2 (CCUS, Carbon Capture Utilisation andStorage) in het Noordzeekanaalgebied positief afgerond. In het gebied zijn voldoende mogelijkheden voor het aanleggen van een CO2-infrastructuur met opslag van CO2 in lege gasvelden onder de Noordzee én hergebruik van CO2. In de komende maanden zullen de partijen voor verdere uitwerking van het CCUS-project in het Noordzeekanaalgebied diverse vervolgstudies uitvoeren.

Vanuit de wens om een bijdrage te leveren aan de klimaatdoelstellingen van Nederland hebben Gasunie, EBN, Port of Amsterdam en Tata Steel een CCUS-haalbaarheidsstudie geïnitieerd. Daaraan hebben zij de naam Athos gegeven, dat staat voor Amsterdam-IJmuiden CO2 Transport Hub & Offshore Storage. Het project Athos maakt deel uit van het geheel aan klimaatprojecten in het Noordzeekanaalgebied.
 
De haalbaarheidsstudie laat zien dat zo’n CCUS-netwerk technisch realiseerbaar is. Zo is naar voren gekomen dat bedrijven in het Noordzeekanaalgebied het potentieel hebben om in 2030, via CCUS, tot 7,5 MT CO2per jaar aan uitstoot te reduceren.    
Voor opslag van de afgevangen CO2 zijn ruim voldoende lege gasvelden onder de Noordzee aanwezig. Ook heeft de studie uitgewezen dat er geen technische belemmeringen zijn voor het project en geen nieuwe technologieën ontwikkeld hoeven te worden. De CCUS-technologie wordt al wereldwijd toegepast.
Voor hergebruik van CO2 zijn er verschillende initiatieven en plannen in het Noordzeekanaalgebied. Het meest concreet is hergebruik van CO2 in de glastuinbouw, ook zijn er mogelijkheden tot mineralisatie en hergebruik in de vorm van synthetische brandstoffen.

Vervolgstudies
Om te komen tot een concreter projectvoorstel is verder onderzoek nodig naar bijvoorbeeld de effecten van beleidskeuzes van de Nederlandse overheid op het gebied van CCUS, de route van het CCUS-netwerk, technische specificaties van het systeem, opslaglocaties etc. In de komende maanden zullenGasunie, EBN, Port of Amsterdam en Tata Steel hier gezamenlijk aan werken.